Trabzon'da çırak olarak başladı, 57 yıldır mesleğini yaşatıyor! “Önce ahlakı, sonra sanatı öğretiyorlardı”
Sakarya'nın Adapazarı ilçesindeki tarihi Uzun Çarşı'da ayakkabı tamirciliği yapan Trabzonlu İsmail Aslan, 57 yıllık meslek hayatıyla kaybolmaya yüz tutan zanaatkârlık kültürünün son temsilcileri arasında yer alıyor. 1969 yılında Trabzon'da çırak olarak başladığı mesleğini bugün 35 yıldır aynı çarşıdaki küçük dükkânında sürdüren Aslan, çıraklık geleneğinin kaybolmasından ve değişen tüketim alışkanlıklarından yakınıyor.
TRABZON'DA BAŞLAYAN 57 YILLIK MESLEK YOLCULUĞU
Ayakkabıcılığa 1969 yılında Trabzon'da çırak olarak başlayan İsmail Aslan, 1974 yılının sonunda Sakarya'ya yerleşti.
Mesleğini burada sürdürmeye devam eden Aslan, Adapazarı'nın tarihi Uzun Çarşı'sında bulunan tek göz dükkânında tam 35 yıldır ayakkabı tamir ederek geçimini sağlıyor.
Yarım asrı aşan meslek hayatında ayakkabıcılığın geçirdiği büyük değişime tanıklık eden deneyimli usta, özellikle el işçiliğinin ve çıraklık kültürünün yok olmaya başladığını söylüyor.
“ÖNCE AHLAKI, SONRA SANATI ÖĞRETİYORLARDI”
Geçmişte ustaların yalnızca meslek öğretmediğini, aynı zamanda ahlak ve terbiye kazandırdığını belirten Aslan, eski çıraklık günlerini özlemle anlattı.
Aslan, “Bizim zamanımızda babalarımız bizi ustaya getirirdi. 'Usta, eti senin, kemiği benim' derlerdi. Usta sana harçlık verir ya da vermezdi. Ahlak ve terbiye öğretiyorlardı, takımların ismini öğretiyorlardı. Eski ustaların sanat ahlakı diye bir şeyi vardı. Bu ahlakı günümüzde parayla mümkün değil alamazsın. Önce ahlakı, sonra sanatı öğretiyorlardı” dedi.
“ARTIK ÇIRAK YETİŞMİYOR”
Günümüzde gençlerin meslek öğrenmeye ilgisinin azaldığını savunan Aslan, çıraklık sisteminin eski önemini kaybettiğini ifade etti.
Yaz aylarında dükkânına gelen gençlerin öncelikle kazanacakları ücreti sorduklarını anlatan usta, mesleğin inceliklerini öğrenmeye yönelik ilginin azaldığını belirtti.
Aslan, “Şimdi genç geldiği zaman 'Kaç para verirsin bana' diyor. Bizim zamanımızda böyle değildi. Ustamız bir yere baktığı zaman elinde bir iş varken hangi aletin lazım olduğunu bilirdik. Şimdi bu yok” ifadelerini kullandı.
“AYAKKABIYI KOMPLE ELDE YAPIYORDUK”
Eski ayakkabıcılık tekniklerinin giderek unutulduğuna dikkat çeken İsmail Aslan, geçmişte ayakkabıların büyük ölçüde el emeğiyle üretildiğini söyledi.
“Biz ayakkabıyı komple elde yapıyorduk, ilaçsız, çivisiz şekilde. Şimdi böyle bir sanat ve sanatkâr yok. Böyle bir malzeme de yok. Malzemeyi işleyecek usta da yok” diyen Aslan, geleneksel üretim yöntemlerinin fabrikasyon ürünler karşısında gerilediğini dile getirdi.
“ESKİT, YENİSİNİ AL ANLAYIŞI MESLEĞİ BİTİRDİ”
Değişen tüketim alışkanlıklarının ayakkabı tamirciliğini olumsuz etkilediğini belirten Aslan, geçmişte insanların eskiyen ayakkabılarını onartarak uzun yıllar kullandığını, günümüzde ise yenisini satın almayı tercih ettiğini anlattı.
Aslan, “İnsanlar 'eskit, yenisini al' şeklinde yaşıyor. Tamir işi de bitti zaten. Usta da kalmıyor, ayakkabı yaptıran da olmuyor” sözleriyle mesleğin geleceğine ilişkin endişelerini paylaştı.
“BU MESLEKLE 6 ÇOCUK BÜYÜTTÜM”
Yıllardır sürdürdüğü ayakkabı tamirciliğinin ailesinin geçim kaynağı olduğunu belirten Trabzonlu usta, mesleğine olan bağlılığını da dile getirdi.
“Ben bu meslekle 6 çocuk büyüttüm, 8 de torun var. Ekmeğimiz çıkıyor, eski işimiz olduğu için bırakamıyoruz” diyen Aslan, tüm zorluklara rağmen işinin başında olmaya devam ediyor.
“10 YIL SONRA AYAK HASTALIKLARI KOL GEZER”
Fabrikasyon ayakkabı üretimine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Aslan, kullanılan bazı malzemelerin ayak sağlığını olumsuz etkileyebileceğini öne sürdü.
Deri ayakkabı kullanımının giderek azaldığını savunan usta, “Bu gidişle 10 sene sonra ayak hastalıkları bu ülkede kol gezer. Çünkü petrol atığı ve pisliğinden yapılan spor ayakkabılar var. Deri ayakkabı unutuldu artık” ifadelerini kullandı.
Aslan'ın bu değerlendirmesi kişisel gözlemlerine dayanırken, ayakkabı kaynaklı hastalıkların gelecekte artacağı yönündeki iddiasına ilişkin bilimsel bir veri paylaşılmadı.
BİR MESLEĞİN HAFIZASINI YAŞATIYOR
1969 yılında Trabzon'da küçük bir çırak olarak başladığı yolculuğunu Sakarya'da sürdüren İsmail Aslan, 57 yıllık tecrübesiyle geleneksel ayakkabıcılığın yaşamasına katkı sağlıyor.
Tarihi Uzun Çarşı'daki küçük dükkânında her gün işinin başına geçen Aslan, yalnızca ayakkabı tamir etmiyor, aynı zamanda geçmişten bugüne uzanan ustalık ve zanaatkârlık kültürünün hatıralarını da yaşatıyor.







