Her yıl 19 bin erkek tanı alıyor:
Mahremiyet kaygısı tanıyı geciktiriyor!
Türkiye'de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konuluyor. Mahremiyet kaygısı, utanma ve toplumsal tabular nedeniyle sağlık kontrollerinin ertelenmesi en büyük engel arasında geliyor. Uzmanlar, erken tanıya dikkat çekerek "Erkeklerin kişisel risklerinin farkında olması ve sağlık kontrollerini ertelememesi büyük önem taşıyor" dedi.
Dünyada her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişiye tanısı konulan prostat kanseri, erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebiliyor. Türkiye'de ise erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü olan prostat kanseri, erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
Hastalıkla mücadelede toplumsal tabular ve mahremiyet kaygısı önemli bir engel oluşturuyor. Utanma, fiziksel muayeneden çekinme ve tedavinin cinsel yaşam üzerindeki olası etkilerinden korkma nedeniyle sağlık kontrolleri ertelenebiliyor.
15 YIL ÖNCESİNDEN SİNYAL
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tülay Eren ise prostat kanserinin biyolojik izlerinin klinik tanıdan çok önce ortaya çıkabileceğini gösteren bir araştırmaya dikkat çekti. Yaklaşık 16 yıl boyunca takip edilen erkeklerin kan örneklerinde 6 binden fazla proteinin incelendiği çalışmada, prostat kanseri tanısı alan 982 erkeğin örneklerinde hastalıkla ilişkili 12 proteinin tanıdan 15 yıl önce de saptandığını, ayrıca hastalığın agresif seyriyle bağlantılı yedi protein belirlendiğini söyledi. Eren, bu bulguların henüz rutin kullanıma girmiş bir erken tanı testi anlamına gelmediğini ancak gelecekte hastalık riskinin daha erken belirlenmesi ve agresif seyir gösterebilecek vakaların önceden saptanması açısından önemli olduğunu kaydetti.
PROSTAT SAĞLIĞI İÇİN 6 ADIM
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Okan Avcı da PSA değerinin tek başına tanı için yeterli olmadığını, MR, biyobelirteçler ve kişisel risk değerlendirmesinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. BRCA1, BRCA2, HRR ve ATM gibi genetik değişikliklerin genomik testlerle saptanmasının bazı hastalarda hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine olanak sağladığını kaydeden Avcı, aynı tanıyı alan iki hastanın tümör biyolojisinin farklı olabileceğini ve bu nedenle tedavilerinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi. Avcı, prostat kanserine karşı bireylerin sağlıklarını korumaları için altı altın kuralı açıkladı:
1. Düzenli egzersiz: Yaşam rutinine düzenli egzersiz mutlaka dahil edilmeli.
2. Doğal ve dengeli beslenme: Beslenme alışkanlıklarında Akdeniz diyeti esas alınmalı. İşlenmiş gıdalardan, aşırı tuz, yağ ve karbonhidrattan kaçınılarak; mevsiminde sebze, meyve ve doğal gıdalar tercih edilmeli.
3. Stresten ve zararlı alışkanlıklardan uzak durma: Aşırı yorgunluk yaratan iş ortamlarından, stresten ve sigara gibi kötü alışkanlıklardan uzak durulmalı.
4. Çevresel risklerden korunma: Zararlı çevresel faktörlere, kimyasallara karşı dikkatli olunmalı.
5. Düzenli ve yeterli uyku: Vücudun biyolojik saatini ve hormonal dengesini korumak için düzenli bir uyku rutini oluşturulmalı, her gece yeterli ve kaliteli uyumaya özen gösterilmeli. Özellikle gece geç saatlere kadar uyanık kalmaktan ve uyku düzenini bozabilecek alışkanlıklardan kaçınılmalı.
6. Kişiselleştirilmiş tarama: 50 yaşını geçen her erkek, herhangi bir şikayeti olmasa bile prostat kanseri riskini ve PSA testinin kendisi için uygun olup olmadığını hekimiyle değerlendirmeli. Aile öyküsü bulunan erkeklerde 45, BRCA2 gibi yüksek riskli genetik değişiklik taşıyanlarda ise 40 yaşından itibaren tarama değerlendirmesi yapılmalı.





