Giresun Üniversitesi Fındık İhtisaslaşma Koordinatörü Doç. Dr. Ali Turan, fındıkta kamuoyunda sıkça tartışılan kahverengi kokarca zararlısının önemli bir sorun olduğunu ancak asıl tehlikenin verim düşüklüğü olduğunu belirtti. Turan, özellikle yaşlanan fındık bahçelerinin gençleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Fındıkta temel sorunun verim olduğuna işaret eden Turan, 'Kahverengi kokarca zararı önemli olmakla birlikte belirli dönemlerde artıp sonra düşüş gösterebiliyor. Ancak özellikle birinci standart bölge olarak adlandırılan Ordu, Giresun ve Trabzon'da bahçelerin yaşlanmasıyla birlikte verim ciddi şekilde geriledi. Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki payı da son yıllarda düşüş eğiliminde. Tarım Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 15 yıl öncesine kıyasla bu pay azalmış durumda' dedi.

Üreticinin fiyat beklentisinin verimle doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çeken Turan, 'Fiyatlar ne kadar artırılırsa artırılsın, dekardan alınan verim düşük olduğu sürece üreticiyi memnun etmek mümkün değil. Türkiye'de dekara ortalama verim yaklaşık 80 kilogram seviyesinde. Bu miktar maliyetleri karşılamaya yetmiyor. Verimin en az 150-200 kilogram seviyelerine çıkarılması gerekiyor. Aksi halde fiyat tartışmaları devam eder' diye konuştu.

'Verim düşüklüğü üreticiyi bahçeden uzaklaştırıyor'

Verim kaybının yalnızca ekonomik değil, sosyal sonuçlar da doğurduğunu ifade eden Turan, düşük gelir nedeniyle üreticilerin bahçelerden uzaklaştığını söyledi. Turan, 'Son dönemde maliyetlerin artması ve verimin düşmesi nedeniyle üreticiler bahçelerini ya terk ediyor ya da yarıcıya veriyor. Ancak artık yarıcıların da bahçeleri bırakmaya başladığı görülüyor. Bu durum üretimde sürdürülebilirliği tehdit ediyor' ifadelerini kullandı.

Fındıkta sürdürülebilir üretim için bahçelerin yenilenmesi gerektiğini vurgulayan Turan, 'Yaşlanmış bahçelerin gençleştirilmesi, rehabilitasyon çalışmalarının yapılması ve birim alanda verimin artırılması şart. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kurum ve sektör paydaşlarıyla iş birliği içinde bu süreci hızlandırması gerekiyor. Aksi halde hem üretim hem de üretici kaybı devam edecektir' dedi.

Giresun'da fındık üreticileri, yeni sezon öncesi bahçelerdeki genel durumun olumlu olduğunu belirtti. Bölgede fındık sanayiciliği yapan Mustafa Demirci, bin rakımın altındaki tarım alanlarında zirai don riskinin bulunmadığını söyledi.

Demirci, yalnızca bin 300 rakım ve üzerindeki bazı yüksek kesimlerde sınırlı düzeyde don olaylarının görüldüğünü ifade ederek 'Bizim bölgemizde zirai don açısından bir sıkıntı gözükmüyor. Daha çok Ordu'nun yüksek kesimlerinde yüzde 1, 2 oranında sınırlı bir etki. Giresun'da ise zirai don riski görülmüyor' dedi.

Giresun'da zirai don riskinden ziyade en büyük endişesinin kahverengi kokarca zararlısı olduğunu vurgulayan Demirci, 'Geçen yıl bölgede az olan kokarca, bu yıl oldukça yoğun. Tarım İl ve İlçe müdürlüklerinin çalışmalar yürüttüğünü biliyoruz. Ancak kokarca ciddi bir tehdit oluşturuyor. İklim şartları şu an için fındık lehine ve rekolte yüksek görülüyor. Olası kayıpların önüne geçilmesi için üreticilerin mutlaka ilaçlama yapması gerekmektedir. Özellikle kokarcaya karşı mücadelede dikkatli olunması gerekir' diye konuştu.

Öte yandan fındık fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Mustafa Demirci, sezon başında oluşan yüksek fiyat beklentisinin karşılanmadığını ifade ederek şu anda Giresun yağlı kalite fındık fiyatının 230 lira, levant kalitenin ise 180 lira seviyelerinde işlem gördüğünü söyledi.

Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinesinde yürütülen kahverengi kokarca ile mücadele çalışmalarına 20 pesonel ve 10 araçla destek veriyor.

Son yıllarda özellikle fındık başta olmak üzere birçok tarım ürününde verim ve kalite kayıplarına neden olan kahverengi kokarca zararlısıyla mücadele çalışmaları hız kesmeden devam ediyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinesinde yürütülen çalışmalara Trabzon Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı da 20 personel ve 10 araçla destek veriyor. Bütün ilçelerde yürütülen çalışmalar kapsamında, zararlının yayılımını önlemek amacıyla kapsamlı bir mücadele programı uygulanıyor. Zararlının kışlak olarak kulllandığı depo ve mesken gibi kapalı alanlarda ilaçlama çalışmaları yapılıyor.

ÜRETİCİNİN ZARARI EN AZA İNDİRİLECEK
Trabzon Büyükşehir Belediyesi’nden yapılan açıklamada, “Kahverengi kokarca; fındığın yanı sıra elma, armut, şeftali, Trabzon hurması, turunçgil, mısır, biber, fasulye ve domates gibi birçok tarım ürününde ciddi zararlara yol açarak ilimiz ekonomisi için önemli bir tehdit oluşturmaktadır. Zararlının kışlaklardan çıkışından önce popülasyonun azaltılması amacıyla bina, mesken ve benzeri alanlarda ruhsatlı biyosidal ürünlerle ilaçlama çalışmaları yürütülmektedir. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinesindeki çalışmalara 10 ekiple destek veriyoruz. Yapılacak mücadele ile zararlı popülasyonunun düşürülmesi ve üreticilerimizin uğrayabileceği zararların en aza indirilmesi hedeflenmektedir” denildi.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası’nın 50. Olağan Genel Kurulu’na katıldı. Suiçmez’e genel kurulda Adana Milletvekili Ayhan Barut ve Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer de eşlik etti.

Genel kurul sonrası açıklamalarda bulunan Suiçmez, Türkiye’de tarım alanında yaşanan sorunlara dikkat çekerek, “Ülkemizin tarım politikalarında yaşanan krize son vermek, mühendislerimizin özlük haklarını savunmak ve halkımızın sağlıklı gıdaya erişimini güvence altına almak en temel önceliğimizdir” dedi.

Tarım sektörünün tüm paydaşlarının desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Suiçmez, “Toprağına küsmeyen bir çiftçi, emeği çalınmayan bir mühendis ve açlık sınırı altında kalmayan bir halk için sesimizi yükseltmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Suiçmez ayrıca, bugüne kadar mesleğin onurunu ve tarımın geleceğini savunan Baki Remzi Suiçmez ve yönetimine teşekkür ederek, gerçekleştirilecek seçimlerde aday olan tüm isimlere başarılar diledi.

Tarım ve Orman İl Müdürü İsa Kaplan koordinatörlüğünde yapılan toplantıda üreticilerin mücadeleye aktif katılımını sağlamak ve zararlıya karşı başarıyı artırmak amacıyla tüm parametreler yeniden gözden geçirilirken, bakanlık politikaları doğrultusunda biyolojik ve biyoteknik mücadele alanları genişletildi.
Zararlının kışlaklardan çıkışı öncesinde imhasına yönelik biyosidal ürünlerin sahada kullanımı hız kazanırken, teknik personeller tarafından hane hane gerçekleştirilen ziyaretlerle üreticilerin hem mücadele ürünlerinin teminini sağlanmakta hem de kullanım konusunda bilgilendirmeler yapıldı.

"Mücadelede taviz yok; tarımın geleceği için birlikte çalışmaya devam edeceğiz"
Konuyla ilgili bilgi veren Tarım ve Orman İl Müdürü İsa Kaplan "Bu yıl İl Müdürlüğümüz tarafından 35 bin haneye biyosidal ürün temini gerçekleştirilecek olup, yıl sonuna kadar 100 bin hanede ilaçlama hedeflenmektedir.
Ayrıca hava sıcaklıklarının 17C'ye ulaşacağı dönemler için 'cezbet-öldür' yönteminin etkinliğini artırmak amacıyla, geçtiğimiz yıl bahçelere yerleştirilen 16 bin 800 adet feromon tuzağının yenilenmesi ve konumlandırılması için arazi kontrolleri başlatılmıştır. Bakanlık olarak 52 bin hanede Büyükşehir Belediyesi ekipleriyle birlikte ilaçlama gerçekleştirdik. Üreticilerimizin de evlerinde kokarcanın kışlayabileceği alanlarda dağıtılan biyosidal ürünlerle mücadeleyi sürdürmesi büyük önem taşımaktadır. Mücadelede taviz yok; tarımın geleceği için birlikte çalışmaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

Giresun Üniversitesi Fındık İhtisaslaşma Koordinatörü Ali Turan, fındık üretiminde özellikle gübreleme ve ilaçlama konusunda doğru bilinen birçok yanlış uygulama bulunduğunu belirtti. Turan, üreticilerin rastgele gübreleme ve bilinçsiz ilaçlama yerine tahlil sonuçlarına ve zararlı yoğunluğuna göre hareket etmeleri gerektiğini ifade etti. Kış mevsiminin ardından fındık bahçelerinde yapılacak bakım çalışmalarına değinen Turan, 'Mart ayında yapılacak toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme yapılmasının büyük önem taşımaktadır. Halk arasında 'yazlık gübre' olarak bilinen azotlu gübreler, özellikle kıştan yeni çıkan fındık bahçelerinde doğru zamanda uygulanması bitki gelişimini destekler. Üreticilerin en sık yaptığı hatalardan biri ise analiz yaptırmadan gübre kullanmak, her bahçenin toprak yapısı farklı. Bu nedenle gübrelemenin komşu bahçelerde yapılan uygulamalara göre değil, toprak tahlili sonuçlarına göre planlanması gerekmektedir. Bir üreticinin kendi bahçesinde uygulayıp verim aldığı gübrelemenin, aynı şekilde başka bir üreticinin bahçesinde de etkili olacağı anlamına gelmez. Çünkü her iki bahçenin ihtiyacı farklıdır' dedi.

Zararlılara karşı mücadele yöntemi

Fındık bahçelerinde ilkbahar döneminde görülebilecek hastalıklara değinen Turan, 'Geçmiş yıllarda ciddi zarar oluşturan külleme hastalığı için yapraklanma döneminden itibaren bahçelerin düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. Hastalığın erken tespiti halinde zamanında müdahale verim kaybını önleyecektir. Son yıllarda üreticilerin en büyük sorunlarından biri haline gelen kahverengi kokarca zararlısıyla mücadelede bilinçsiz ilaçlama doğru değildir. Analiz sonuçlarına göre doğru gübre seçimi yapılmalıdır. Hastalık ve zararlılarla mücadele yapraklanma dönemiyle birlikte bahçelerin yakından gözlemlenmesi gerekir. Külleme Hastalığı, yapraklar oluştuktan sonra bahçeler bu hastalığa karşı kontrol edilmelidir. Havaların yaklaşık 17 dereceye ulaşmasıyla birlikte kahverengi kokarca çıkışları başlıyor. Bu dönemde mutlaka bahçelerde sayım yapılmalı. Eğer 10 dekara kadar olan bahçelerde 10 ocakta bir ergin kahverengi kokarca tespit edilirse, ekonomik zarar eşiği aşılmış sayılır ve ilaçlı mücadeleye başlanmalıdır. Üreticilerin verim kaybı yaşamaması için bakım, gübreleme ve zararlı mücadelesinde uzman görüşü alması önemlidir' diye konuştu.

Ortahisar Belediyesi, fındık üretiminde verim artışı, kaliteli ürün elde edilmesi ve doğru tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla düzenlenen programda, üreticilere eğitim desteği verdi. Tarımda verimlilik artışının eğitim ve doğru tarım uygulamalarıyla mümkün olduğunu belirten Belediye Başkanı Ahmet Kaya, “Trabzon ekonomisinde çok önemli bir yeri olan fındıkta verim ve kaliteyi artırarak üreticilerimizin maksimum faydayı sağlaması için eğitim çalışmalarımızı sürdüreceğiz” dedi.

Ortahisar’da üretim seferberliği başlatan Ortahisar Belediyesi, tarımda verimliliği ve ürün kalitesini artırmak için kırsal mahallelerde üreticilere yönelik desteklerine devam ediyor. Ortahisar Belediyesi, fındık üreticilerine yönelik Kavala Mahallesi Muhtarı Hasan Akçay tarafından düzenlenen eğitim programına katılarak destek verdi. Uygulamalı eğitim programı, Ortahisar Belediyesi Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü personeli, Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı personeli, Yüksek Ziraat Mühendisi Mehmet Yaşar Özdemir, Ziraat Mühendisi Veysel Baki ve Kavala Mahallesi’nde yaşayan fındık üreticilerinin katılımıyla gerçekleştirildi.

DOĞRU YÖNTEMLER UYGULAMALI OLARAK ANLATILDI
Fındık üretiminde verim artışı, kaliteli ürün elde edilmesi ve doğru tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla düzenlenen eğitim programında üreticilere, fındıkta doğru budama yöntemleri, budama yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar, budama dönemleri, ocak seyrekleme, yeni fidan dikimi, gübreleme yöntemleri, gübreleme yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar, gübre çeşitleri, gübreleme dönemleri, toprak analizi, ocak temizliği konuları, uygulamalı olarak anlatıldı.

DOĞRU BUDAMA YÖNTEMİ VE GÜBRE SEÇİMİNİN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Eğitimleri veren ziraat mühendisleri, budama ve gübreleme tekniklerinin doğru uygulanmasının fındık üretiminde hem kaliteyi hem de verimi önemli ölçüde artırdığına dikkati çekerek üreticilerin bu konuda bilinçlendirilmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti. Ekonomik ömrünü tamamlamış ve kuru fındık dallarında yapılacak bilinçli budamanın meyve verimini de artıracağını vurgulayan mühendisler, gübreleme işleminde toprak analizine göre gübre seçiminin, gübre atılacak alanın, tarihin ve hava şartlarının doğru belirlenmesinin önemli olduğunu anlattı.
Ortahisar Belediyesi Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü, eğitim sonunda fındık üreticilerine budama makası hediye etti.

ÜRETİCİLER VE MUHTAR AKÇAY, BAŞKAN KAYA’YA TEŞEKKÜR ETTİ
Kavala Mahallesi Muhtarı Hasan Akçay, yıllardır yapılan hatalı budama ve gübreleme nedeniyle fındık verimliliğinde sıkıntı yaşandığına dikkat çekerek doğru tarım uygulamalarının önemine vurgu yaptı. Muhtar Akçay, katkıları ve üreticilere desteğinden dolayı Ortahisar Belediye Başkanı Ahmet Kaya’ya teşekkür etti.
Uygulamalı eğitimlere yoğun ilgi gösteren üreticiler de, uzmanlara teşekkür ederek öğrendikleri doğru tarım uygulamalarını bundan sonraki süreçte kullanacaklarını ifade ettiler.

BAŞKAN KAYA: “FINDIKTA VERİM VE KALİTEYİ ARTIRMALIYIZ”
Ortahisar’da başlattıkları üretim seferberliğiyle kırsal mahallerde yaşayan vatandaşların üretime daha çok katılmasını amaçladıklarını belirten Ortahisar Belediye Başkanı Ahmet Kaya, üreticilere hem üretim hem de satış aşamasında destek olduklarını kaydetti. Fındık üretiminin Trabzon ekonomisinde önemli bir yeri olduğunu belirten Başkan Kaya, “Tarımsal üretimimizin büyük kısmını fındık oluşturuyor. Bu değerli üründe, verim ve kaliteyi artırıp üreticilerimizin maksimum faydayı sağlamasını istiyoruz. Bunun yolu da doğru tarım uygulamalarından, eğitimlerden geçiyor. Ortahisar Belediyesi olarak üretime ve üreticilerimize destek olmaya devam edeceğiz” dedi.

Fındığın kış döneminden yeni çıktığını belirten Doç. Dr. Turan, bitkinin soğuklama ihtiyacı bulunduğunu vurgulayarak, 'Fındığın soğuklama ihtiyacı var. Kışın soğuk geçmesi gerekiyor ki bitki normal ihtiyacını karşılayabilsin. Şu anda yüksek kesimlerde hava soğukluğu var. Henüz tomurcuklar kabarma aşamasına gelmediği ve yapraklanma olmadığı için mevcut soğukların olumsuz bir sonuç olarak zirai don riski beklenmiyor' dedi.

Kar yağışı fayda sağlayacaktır

Özellikle ilkbahar geç donlarına dikkat çeken Turan, geçmiş yıllarda yaşanan don olaylarının daha çok sürgünlerin oluştuğu dönemde zarar verdiğini hatırlatarak, 'Mart sonu ve nisan başı gibi dönemlerde, örneğin 2004, 2014 yıllarında olduğu gibi sürgünlerin tam oluştuğu evrede don zararları görüldü. Şu an ise özellikle yüksek kesimlerde tomurcuklar henüz kabarmaya başlamadı. Bu nedenle sıcaklığın eksi 3, eksi 5 hatta eksi 8 derecelere kadar düşmesi fındığı etkilemeyecek; aksine soğuklama ihtiyacının karşılanması yönüyle pozitif etki yapacaktır' ifadelerini kullandı.

Kritik dönem Mart sonu - Nisan başı

Mevcut tabloya göre endişe edilecek bir durum olmadığını kaydeden Turan, 'Araziyi de gezip gözlemledik. Şu an itibarıyla kaygı verici bir durum yok. Bitkilerin vernalizasyon dediğimiz soğuklama ihtiyacını karşılaması gerekiyor. Bu ihtiyaç karşılanmadan gerçekleşen çiçeklenme ve yapraklanma sağlıklı olmaz. Çiftçilerimizin 'Kış sert geçti, verim yüksek olacak' şeklindeki söylemleri de bu biyolojik gerçeğe dayanıyor. Mart sonu ve nisan başında yeni bir soğuk hava dalgası yaşanmadığı sürece don riski görülmüyor' diye konuştu.

Doç. Dr. Turan ayrıca, bu dönemde azotlu gübre uygulamasının yapılabileceğini sözlerine ekledi.

Fındık Araştırma Enstitüsü'nden yapılan açıklamada, 'Mikroskobik akarlar yıl boyunca tomurcukların içinde yaşayarak besleniyor. Bu durum tomurcukların normal gelişimini engellerken, tomurcukların şişerek kozalak görünümü almasına yol açıyor. Zarar gören tomurcuklar sürgün ve meyve oluşturamazken, yoğun bulaşmalarda ciddi verim kaybı yaşanabiliyor. Ayrıca bitkide dallanma engellenerek, uç kurumaları görülüyor' denildi.

Kozalak akarıyla mücadele konusunda da bilgi verilen açıklamada, 'Normalden daha büyük ve yuvarlak şişkin tomurcuklar, ilkbaharda açmayan veya kuruyan tomurcuklar, seyrek sürgün gelişimi ve ürün azalması yer alıyor. Mücadele kapsamında kültürel ve kimyasal yöntemler yer alıyor. Kış aylarında şişkin tomurcukların toplanarak imha edilmesi, budama ile bulaşık dalların uzaklaştırılması gerekir. En uygun ilaçlama dönemini ise akarların tomurcuklara giriş ve çıkış yaptığı ilkbahar başı olduğu bu dönemlerdir' ifadeleri yer aldı.